۰

برجام، اولتیماتوم ترامپ و رویکرد اروپایی

عبدالرضا فرجی‌راد
نباید انتظار داشت که اروپایی ها وارد یک جنگ تجاری با آمریکا شوند یا بانک‌های بزرگ اروپایی دست به ریسک بزرگ بزنند. ایران و اروپا چاره ای ندارند که راهی را برای تجارت با یکدیگر بدون آمریکا پیدا کنند.
برجام، اولتیماتوم ترامپ و رویکرد اروپایی
 برداشت بسیاری از جمله دیپلمات‌های اروپایی بر این است که بیانیه 12 ژانویه کاخ سفید درباره برجام گام جدید واشنگتن برای برچیدن توافق هسته‌ای بوده است.
آقای دوکلو رییس آکادمی دیپلماتیک بین الملل فرانسه و از دیپلمات‌های با سابقه این کشور معتقد است: گام نخست برای رییس جمهور آمریکا رد برجام بوده اما ترامپ آنرا به کنگره محول کرد و از طریق همکاری با اروپاییان به دنبال یافتن راهی برای تغییر و تحمیل عقاید خود طی دو ماه بر اساس قانون امریکا بود. با این هدف که چنانچه کنگره قادر به حل مسئله نباشد، در آن صورت وی امکان اعاده تحریم‌های مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای را داشته باشد و بدین طریق آمریکا را از توافق هسته‌ای خارج کند.

قبل از اینکه کنگره بتواند در این باره تصمیم‌گیری کند زمان مربوطه به اتمام رسید. در این زمان کاخ سفید اعلام کرد علیرغم میل باطنی رییس جمهور، وی با تمدید برجام موافقت کرده اما اینبار آخرین فرصت است.
گفته شده که لابی اروپایی ها و جناح وزارت خارجه و دفاع آمریکا در این تصمیم گیری و تمدید شرطی مجدد دخیل بوده‌اند. حال زمان زیادی به ماه می و تصمیم نهایی ترامپ نمانده است. اولین مسئله این است که تا زمان باقی مانده، کنگره قادر به حصول توافق بر سر این موضوع است یا خیر؟ پاسخ این است که اکثریت لازم سنا که بعد از کنگره، حرف آخر را در این قضیه و این نوع قانون گذاری میزند 60 درصد رای ار 100 رای را دارا  میباشد.

برای حصول این نوع اکثریت، گروه قابل توجهی از دموکراتها باید با جمهوری‌خواهان هم نظر و همراه باشند. چنین سناریویی با توجه به اینکه توافق هسته‌ای نماد بین‌المللی دستاوردهای اوباماست و ترامپ بخاطر کینه نسبت به رییس جمهور سابق نیز برجام را مورد هجمه قرار داده بعید بنظر میرسد توافقی انجام پذیرد. تازه اگر کنگره بر سر پیش نویس چنین قانونی توافق کند چگونه میتوان اطمینان داشت که این قانون مطابق میل و خواسته ترامپ باشد. ضمن اینکه باید قانونی را تنظیم کنند که با مفاد برجام نیز در تناقض نباشد.

بر اساس نظر آقای دوکلو در طرف دیگر این قضیه و در خارج از آمریکا و مباحثات بین کاخ سفید و کنگره، مسئله اولتیماتوم به اروپایی هاست. میتوان گفت که از آنجائیکه طرف ایرانی دچار اشتباه نشده و به رفتار افراطی ترامپ واکنش تند نشان نداده و یا از توافق خارج نشده است کار اروپایی‌ها سخت شده است. آنها میخواهند بر موضع خود مبنی بر حفظ برجام پایبند بمانند ولی در عین حال آمریکا را تا حدودی راضی نگه دارند.

ترامپ البته این نوع سیاست اروپایی را نمی‌پسندد و بهمین دلیل لحن بیانیه 12 ژانویه کاخ سفید در باره اروپایی‌ها انتقادی و انتقامی است. این بیانیه از کشورهای مهم اروپایی که احتمالا منظور کشورهای اروپایی عضو 5+1 را شامل میشود میخواهد همراه با واشنگتن به یک توافق تکمیلی دست یابند که چنانچه ایران موشک‌های دور برد را توسعه دهد یا آزمایش کند یا بر سر راه بازرسی ها مانع تراشی کند یا پیشرفتی در جهت دستیابی به سلاح هسته ای ایجاد کند، تحریمهای چند جانبه جدید علیه ایران وضع شود.

انتظارات دیگر آمریکا از اروپا این است که آنها با آمریکا برای تشدید فشارها بر ایران همراه شوند. فشارهایی در رابطه با آغاز مذاکرات سیستم موشکی ایران و بحرانهای منطقه‌ای یعنی در مناطقی که ایران دارای نفوذ است.
با توجه به سیاست‌های اعلامی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر عدم کوتاه آمدن نسبت به مسایل امنیتی و دفاعی خود طبیعی است که توافق با کاخ سفید صورت نپذیرد ولی اگر اروپا واقعا بخواهد برجام را حفظ کند باید بر مکانیزمی تمرکز کند که بقای توافق هسته ای بدون حضور آمریکا تضمین شود.
بر این نکته نیز باید تاکید شود که نباید انتظار داشت که اروپایی ها وارد یک جنگ تجاری با آمریکا شوند یا بانک‌های بزرگ اروپایی دست به ریسک بزرگ بزنند. چنین اتفاقی بسیار بعید است. حتی در دوره اوباما که وضعیت بهتری وجود داشت اروپا دست به چنین ریسکی نزد. از طرف دیگر اینکه اروپایی ها میدانند که دولت فعلی آمریکا اهداف دیگری را نیز در رابطه با ایران در سر می پروراند. لذا امتیازدهی بیشتر منجر به توقف خواسته‌های بیشمار آمریکا در رابطه با ایران نخواهد شد.

ایران و اروپا چاره ای ندارند که راهی را برای تجارت با یکدیگر بدون آمریکا پیدا کنند. تجارتی که بتواند بر اقتصاد ایران اثر مثبت و سازنده داشته باشد هر چند که بی توجهی به آن در دراز مدت برجام را بی اثر خواهد کرد.

مناسب است در پایان، آماری که گروه بین الملل بحران از میان پرسش از تعدادی مدیر شرکت های بزرگ انجام داده مورد اشاره قرار گیرد. نتیجه این پرسشها این است که: اولا 79 درصد از شرکت ها طرح ها و برنامه های خود را برای ورود به بازار ایران در دو سال گذشته به تاخیر انداخته اند. دوم اینکه 50 درصد پاسخ میدهند ناکامی ترامپ در تایید توافق هسته ای ایران در اکتبر 2017، به شکل منفی بر تصمیم آنها برای تعامل با بازار ایران تاثیر گذاشته است. علاوه بر آن 83 درصد بر این باورند که اگر آمریکا به شکل یکجانبه تحریم هایی را مجددا وضع کند شرکت های اروپایی، چینی و آسیایی تا حدودی مخالف تجارت و سرمایه گذاری در ایران خواهند بود. 63 درصد نیز بر این باورند که توافق هسته ای با ایران میتواند بطور بالقوه باقی بماند حتی اگر آمریکا یکجانبه از آن خارج شود و نهایتا 33 درصد تجارت با ایران را بین 2006 تا 2015 یعنی در زمانیکه تحریم ها در اوج بود، قطع نکردند.
۹۶/۱۱/۱۹
کد مطلب: 2200
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما *